Phần lớn thai tự quay đầu xuống dưới trong quý 3, thường xong trước tuần 36. Theo Hội Sản phụ khoa Hoàng gia Anh (RCOG), chỉ khoảng 3 đến 4 trên 100 thai còn ngôi mông khi đủ tháng. NHS cho biết nếu đến khoảng tuần 36 thai vẫn chưa quay đầu, bác sĩ sẽ bàn với mẹ các lựa chọn như xoay thai ngoài hoặc lên kế hoạch mổ lấy thai. Đừng tự xoa bóp hay xoay bụng tại nhà.
| Tuổi thai | Ngôi thai thường gặp | Việc bác sĩ làm | Mẹ nên làm |
|---|---|---|---|
| Dưới 32 tuần | Thai xoay tự do, ngôi mông còn phổ biến | Ghi nhận, chưa can thiệp | Khám theo lịch |
| 32 đến 35 tuần | Đa số đã quay đầu | Khám tay, siêu âm khi cần | Theo dõi thai máy |
| Khoảng 36 tuần | Ngôi đầu ở hầu hết thai | Nếu còn ngôi mông, bàn xoay thai ngoài hoặc mổ | Hỏi rõ ưu nhược từng cách |
| Từ 37 tuần | Ít khi còn tự quay | Chốt phương án sinh | Chuẩn bị đồ đi sinh |
Thai quay đầu là gì
Thai quay đầu nghĩa là đầu thai nằm ở phía dưới, sát cổ tử cung. Đây là ngôi đầu, tư thế thuận lợi nhất cho sinh thường. Trong ngôi đầu, tư thế tốt nhất là thai cúi đầu, lưng quay về phía bụng mẹ.
Các ngôi khác:
- Ngôi mông: mông hoặc chân thai nằm dưới.
- Ngôi ngang: thai nằm ngang, vai nằm dưới.
Từ giữa thai kỳ, thai còn nhiều chỗ trong tử cung nên xoay qua xoay lại. Khi thai lớn, chỗ chật dần và phần đầu nặng hơn nên thai thường giữ yên ngôi đầu.
Làm sao biết thai đã quay đầu
Mẹ có thể đoán, nhưng chỉ bác sĩ mới xác định chắc:
- Cảm giác của mẹ: cú đạp mạnh ở vùng trên rốn, gần sườn, thường là thai ngôi đầu. Nếu cảm thấy đạp mạnh ở vùng bụng dưới, sát xương mu, có thể là ngôi mông.
- Khám bằng tay: bác sĩ, nữ hộ sinh sờ nắn bụng để tìm đầu thai (cứng, tròn) và mông (mềm hơn).
- Nghe tim thai: tim thai nghe rõ ở dưới rốn thường là ngôi đầu, nghe rõ ở trên rốn gợi ý ngôi mông.
- Siêu âm: cách chắc chắn nhất.
Thai 36 tuần phát triển thế nào
Thai 36 tuần nặng khoảng 2,6 đến 2,8 kg. Theo NHS, thai dài khoảng 47 cm từ đầu đến gót. Phổi gần trưởng thành. Lớp mỡ dưới da dày lên, giúp thai giữ nhiệt sau sinh. Từ tuần 37, thai được xem là đủ tháng sớm.
Mẹ thường khó thở vì tử cung lên cao, rồi dễ thở hơn khi thai xuống thấp vào khung chậu. Đi tiểu nhiều hơn, khó ngủ, hay có cơn gò nhẹ không đều.
Nếu thai 36 tuần chưa quay đầu
Các bước thường gặp theo NHS và RCOG:
- Siêu âm xác nhận ngôi thai, kiểm tra lượng nước ối, vị trí bánh nhau, cân nặng thai.
- Bàn về xoay thai ngoài (ECV): bác sĩ dùng tay ấn lên bụng mẹ để giúp thai xoay đầu xuống, có theo dõi tim thai. NHS thường đề nghị khoảng tuần 36, RCOG nêu mốc 36 tuần với người sinh con so và 37 tuần với người đã sinh. RCOG cho biết khoảng một nửa số ca xoay thành công. Thủ thuật làm ở bệnh viện, có thể gây khó chịu.
- Không làm xoay thai ngoài khi có chống chỉ định, như bánh nhau tiền đạo, ra máu gần đây, ối vỡ, hoặc có lý do phải mổ.
- Nếu không xoay hoặc xoay không thành, mẹ và bác sĩ chọn giữa mổ lấy thai theo lịch và sinh ngôi mông đường dưới ở nơi có kinh nghiệm.
Không nên tự xoa bóp, ấn bụng hay nhờ người ngoài "nắn thai". Việc này có thể gây bong nhau hoặc cuốn dây rốn.
Chuẩn bị ở tuần 36
- Xếp sẵn túi đồ đi sinh, giấy tờ, thẻ bảo hiểm y tế, sổ khám thai.
- Biết đường đến bệnh viện, số điện thoại phòng sinh.
- Theo dõi thai máy mỗi ngày.
- Khám thai theo lịch. Nhiều nơi hẹn mỗi tuần từ tuần 36.
Dấu hiệu phải vào viện ngay
- Thai máy ít đi, đổi kiểu máy hoặc không máy. NHS dặn không chờ đến sáng.
- Ra máu âm đạo.
- Vỡ ối hoặc rỉ nước ối. Với thai ngôi mông, vỡ ối có nguy cơ sa dây rốn nên càng phải vào viện ngay.
- Cơn gò đều, đau tăng dần, cách nhau dưới 10 phút.
- Đau bụng dữ dội, bụng cứng liên tục.
- Phù mặt, tay đột ngột kèm nhức đầu nhiều, nhìn mờ, đau ngay dưới xương sườn (dấu hiệu tiền sản giật theo NHS).
- Ngứa nhiều ở lòng bàn tay, bàn chân, nhất là về đêm.
Câu hỏi thường gặp
Thai quay đầu bao lâu thì sinh?
Không có khoảng thời gian cố định. Thai có thể quay đầu từ tuần 30 đến 36 rồi giữ nguyên đến lúc chuyển dạ, thường quanh tuần 37 đến 41. Quay đầu chỉ cho biết ngôi thai, không báo trước ngày sinh.
Thai ngôi đầu là gì?
Ngôi đầu là khi đầu thai nằm ở phía dưới, sát cổ tử cung. Đây là ngôi thường gặp nhất và thuận lợi cho sinh thường. Bác sĩ sẽ ghi ngôi thai trong mỗi lần khám quý 3.
Thai xuống thấp có nguy hiểm không?
Ở cuối thai kỳ, thai xuống thấp là bình thường, do đầu thai lọt dần vào khung chậu chuẩn bị chuyển dạ. Mẹ dễ thở hơn nhưng đi tiểu nhiều hơn, tức vùng xương mu. Nếu thấy tức bụng dưới kèm ra máu, ra nước hoặc gò đều trước 37 tuần thì đi khám ngay vì có thể là dọa sinh non.
Thai 36 tuần còn quay đầu được không?
Vẫn có thể, nhất là với người đã sinh con trước đó vì thành bụng mềm hơn. Tuy vậy, từ tuần 36 khả năng thai tự quay giảm dần, nên bác sĩ bắt đầu bàn phương án.