Sản dịch sau sinh thường kéo dài khoảng 4 đến 6 tuần. Ba đến bốn ngày đầu sản dịch đỏ tươi và nhiều nhất, sau đó chuyển hồng nâu, rồi vàng nhạt hoặc trắng đục và ít dần cho đến khi hết. Mẹ sinh mổ vẫn có sản dịch, thường ít hơn một chút ở những ngày đầu. Nếu một băng vệ sinh bị thấm đẫm trong vòng một giờ, ra cục máu đông lớn, sản dịch có mùi hôi hoặc kèm sốt, đau bụng tăng thì phải đi viện ngay.
| Thời gian sau sinh | Màu và lượng bình thường | Dấu hiệu bất thường | Việc cần làm |
|---|---|---|---|
| Ngày 1 đến 4 | Đỏ tươi, nhiều, có thể có cục máu nhỏ | Thấm đẫm một băng trong một giờ, cục máu to | Đi viện ngay |
| Ngày 4 đến khoảng ngày 10 | Hồng nâu, loãng hơn, ít dần | Đỏ tươi trở lại và nhiều lên | Báo bác sĩ, nằm nghỉ |
| Tuần 2 đến tuần 6 | Vàng nhạt, trắng đục, ít | Mùi hôi, sốt, đau bụng dưới | Đi khám trong ngày |
| Sau 6 tuần | Hết hẳn hoặc chỉ lấm tấm, một số người kéo dài hơn | Ra máu nhiều lên, mùi hôi, sốt | Đi khám |
Sản dịch là gì
Sau khi nhau bong ra, chỗ nhau bám trong tử cung để lại một vùng vết thương lớn. Sản dịch là máu, dịch và lớp niêm mạc tử cung bong ra từ vùng này trong lúc tử cung co nhỏ lại và lành. Vì vậy dù sinh thường hay sinh mổ, mẹ đều có sản dịch.
Theo Dịch vụ y tế quốc gia Anh (NHS), ra máu sau sinh là bình thường, kéo dài vài tuần, chuyển dần sang màu nâu và ít đi cho đến khi hết. Hội Sản Phụ khoa Hoàng gia Anh (RCOG) cho biết sản dịch thường đã hết khi bé được 12 tuần tuổi. Lượng giảm dần theo thời gian là dấu hiệu quan trọng nhất.
Màu sản dịch thay đổi thế nào
Sách sản khoa chia sản dịch làm ba giai đoạn:
- Sản dịch đỏ trong 3 đến 4 ngày đầu. Chủ yếu là máu, màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, lượng nhiều như kỳ kinh nặng. Có thể có vài cục máu đông nhỏ, nhất là khi vừa ngủ dậy vì máu đọng lại lúc nằm.
- Sản dịch hồng nâu từ khoảng ngày 4 đến ngày 10. Loãng hơn, màu hồng hoặc nâu, lượng ít đi.
- Sản dịch trắng vàng từ tuần thứ 2 kéo dài vài tuần. Màu vàng nhạt, kem hoặc trắng đục, rất ít.
Mỗi người một khác. Có người hết sau 3 tuần, có người đến tuần thứ 6. Thời gian dài hay ngắn không quan trọng bằng xu hướng: màu nhạt dần, lượng ít dần.
Vì sao sản dịch có lúc ra nhiều hơn
Mẹ có thể thấy sản dịch ra nhiều hơn một chút trong các trường hợp sau, đều là bình thường nếu ngắn và tự giảm:
- Khi cho con bú. Bé bú kích thích tiết oxytocin làm tử cung co, đẩy sản dịch ra, kèm cảm giác đau bụng như đau bụng kinh.
- Khi vừa đứng dậy sau lúc nằm lâu.
- Khi đi lại, làm việc nhiều hơn. Nếu sản dịch đang hồng nâu mà chuyển đỏ tươi trở lại sau khi làm việc nặng, đó là tín hiệu cần nghỉ ngơi.
Vệ sinh khi có sản dịch
- Dùng băng vệ sinh, không dùng tampon hay cốc nguyệt san trong 6 tuần đầu, vì đưa vật vào âm đạo làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Đây cũng là lời khuyên của NHS.
- Thay băng thường xuyên, khoảng 3 đến 4 giờ một lần hoặc sớm hơn khi băng ướt.
- Rửa vùng kín bằng nước sạch ấm mỗi lần đi vệ sinh, rửa từ trước ra sau. Không thụt rửa sâu vào âm đạo.
- Rửa tay trước và sau khi thay băng.
- Tắm vòi sen hằng ngày bằng nước ấm. Không ngâm bồn cho đến khi hết sản dịch.
- Đi tiểu đều, không nhịn. Bàng quang căng làm tử cung co kém, sản dịch ra nhiều hơn.
- Kiêng quan hệ cho đến khi hết sản dịch và đã tái khám, thường sau 6 tuần.
Nằm ổ kín, kiêng tắm, kiêng đi lại hoàn toàn không giúp sản dịch hết nhanh hơn. Đi lại nhẹ nhàng trong nhà từ những ngày đầu còn giúp sản dịch thoát ra đều và giảm nguy cơ huyết khối.
Dấu hiệu phải đi viện ngay
Theo Hội Sản Phụ khoa Hoàng gia Anh (RCOG), băng huyết sau sinh có thể xảy ra muộn, từ sau 24 giờ đến 12 tuần sau sinh. Đi viện ngay, hoặc gọi 115, nếu có:
- Máu ra nhiều đột ngột, thấm đẫm một băng vệ sinh trong vòng một giờ hoặc ít hơn (theo CDC).
- Ra cục máu đông to hơn quả trứng gà, hoặc ra cả mảnh mô (mốc CDC Hoa Kỳ dùng trong danh sách dấu hiệu cảnh báo sau sinh).
- Chóng mặt, hoa mắt, tim đập nhanh, vã mồ hôi, muốn ngất.
- Sản dịch có mùi hôi thối.
- Sốt từ 38 độ trở lên, rét run.
- Đau bụng dưới tăng dần, ấn vào tử cung thấy đau.
- Vết mổ hoặc vết khâu tầng sinh môn sưng đỏ, chảy mủ, toác ra.
- Nhức đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt tay. NHS lưu ý tiền sản giật có thể xuất hiện cả sau sinh.
- Một bên bắp chân sưng đau, hoặc khó thở, đau ngực đột ngột.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ sau sinh hết sản dịch lại ra máu tươi có sao không?
Có thể do làm việc nặng, do vảy ở chỗ nhau bám bong ra, hoặc do kinh nguyệt trở lại sớm ở người không cho con bú hoàn toàn. Nếu chỉ ra ít, nghỉ ngơi vài ngày tự hết thì thường không sao. Nếu ra nhiều, kéo dài, có cục máu đông hoặc sốt thì đi khám, vì có thể sót nhau hoặc nhiễm trùng.
Mẹ sau sinh ra sản dịch có mùi hôi phải làm sao?
Sản dịch bình thường có mùi tanh nhẹ như máu kinh. Mùi hôi thối, nhất là kèm sốt, đau bụng dưới, là dấu hiệu nhiễm trùng tử cung. Cần đi khám trong ngày, không tự xông hay rửa bằng lá.
Mẹ sau sinh mổ bao lâu thì hết sản dịch?
Sinh mổ cũng có sản dịch kéo dài khoảng 4 đến 6 tuần như sinh thường. Lượng mấy ngày đầu thường ít hơn một chút vì trong lúc mổ bác sĩ đã làm sạch buồng tử cung. Các dấu hiệu bất thường cần đi viện giống hệt sinh thường.
Mẹ sau sinh ra cục máu đông có nguy hiểm không?
Vài cục máu đông nhỏ trong những ngày đầu, nhất là lúc mới ngủ dậy, là bình thường. Cục máu to hơn quả trứng gà, ra liên tục, hoặc kèm máu chảy nhiều, chóng mặt thì phải đi viện ngay vì có thể là băng huyết.