Rụng tóc sau sinh rất thường gặp và là tình trạng tạm thời. Theo Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), tóc thường bắt đầu rụng nhiều vài tháng sau khi sinh, rụng nhiều nhất vào khoảng tháng thứ 4, và phần lớn mẹ thấy tóc dày lại như cũ khi con được một tuổi. Cần đi khám nếu sau một năm tóc vẫn chưa hồi phục, rụng thành mảng hói, hoặc rụng tóc kèm mệt nhiều, hồi hộp, sụt cân, da xanh.
| Biểu hiện | Nguyên nhân có thể | Việc nên làm | Khi nào đi khám |
|---|---|---|---|
| Rụng nhiều khi chải, gội từ tháng 2 đến tháng 5 sau sinh | Rụng tóc sau sinh do hormone | Chăm tóc nhẹ nhàng, ăn đủ chất | Nếu quá 12 tháng chưa đỡ |
| Rụng kèm mệt, hồi hộp, run tay, sụt cân | Viêm tuyến giáp sau sinh | Ghi lại triệu chứng | Đi khám sớm |
| Rụng kèm da xanh, chóng mặt, tim đập nhanh | Thiếu máu thiếu sắt | Ăn thêm thực phẩm giàu sắt | Đi khám, xét nghiệm máu |
| Rụng thành mảng tròn nhẵn | Rụng tóc từng vùng | Không tự bôi thuốc | Khám da liễu |
| Ngứa, vảy, đỏ da đầu | Nấm, viêm da | Gội sạch, không gãi | Khám da liễu |
Vì sao sau sinh tóc rụng nhiều
Tóc mọc theo chu kỳ: phần lớn sợi tóc ở pha phát triển, một phần nhỏ ở pha nghỉ rồi rụng. Khi mang thai, lượng estrogen cao giữ nhiều sợi tóc ở pha phát triển lâu hơn, nên nhiều mẹ thấy tóc dày và ít rụng hơn hẳn.
Sau sinh, estrogen giảm nhanh. Rất nhiều sợi tóc cùng chuyển sang pha nghỉ một lúc, rồi rụng đồng loạt sau đó vài tháng. AAD gọi tình trạng này là telogen effluvium, tức rụng tóc quá mức ở pha nghỉ, không phải hói thật. Nang tóc vẫn còn và sẽ mọc tóc mới.
Vì vậy mẹ thường thấy tóc rụng nhiều khi đã qua giai đoạn ở cữ, lúc bé khoảng 2 đến 4 tháng, chứ không phải ngay sau sinh. Rụng tóc không liên quan đến việc gội đầu sớm hay tắm sau sinh.
Các yếu tố làm tóc rụng nhiều hơn hoặc lâu hồi phục hơn:
- Thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài khi chăm con nhỏ.
- Ăn kiêng quá mức, ăn thiếu đạm, giảm cân nhanh.
- Thiếu máu thiếu sắt do mất máu khi sinh.
- Bệnh tuyến giáp, nhất là viêm tuyến giáp sau sinh, thường xuất hiện trong năm đầu.
Chăm tóc thế nào trong thời gian rụng
AAD gợi ý một số việc giúp tóc trông dày hơn và bớt gãy:
- Dùng dầu gội làm phồng tóc, loại có protein. Tránh dầu gội dưỡng ẩm đậm đặc làm tóc bết, xẹp.
- Chỉ thoa dầu xả ở phần ngọn tóc, chọn loại nhẹ.
- Chải bằng lược răng thưa, chải nhẹ từ ngọn lên gốc khi tóc đã khô bớt.
- Không buộc tóc quá chặt. Chun cao su nhỏ, kẹp kim kéo căng chân tóc. Dùng dây buộc vải mềm hoặc kẹp càng cua.
- Hạn chế nhiệt và hoá chất. Sấy ở chế độ ấm, tạm ngừng uốn, duỗi, nhuộm trong vài tháng.
- Cân nhắc cắt tóc ngắn hơn. Tóc ngắn trông dày hơn và dễ chăm khi bận con.
Một lưu ý an toàn AAD nêu: sợi tóc rụng có thể quấn chặt quanh ngón tay, ngón chân của bé. Khi bé quấy khóc không rõ lý do, kiểm tra các ngón xem có sợi tóc quấn không.
Ăn uống giúp tóc mọc lại
Không có món ăn nào làm dừng rụng tóc sau sinh, vì nguyên nhân chính là hormone. Nhưng tóc mới cần nguyên liệu để mọc:
- Đạm: thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ trong mọi bữa chính.
- Sắt: thịt bò, thịt lợn nạc, gan ăn lượng vừa, rau lá xanh đậm, đậu đỗ. Ăn kèm rau quả nhiều vitamin C như cam, ổi để hấp thu sắt tốt hơn.
- Kẽm: hải sản nấu chín, thịt, hạt bí.
- Không ăn kiêng gắt để giảm cân nhanh, nhất là khi đang cho con bú.
Viên uống "mọc tóc" chứa biotin liều cao không được chứng minh có ích với người không thiếu biotin, và có thể làm sai lệch một số xét nghiệm máu, trong đó có xét nghiệm tuyến giáp. Nếu bác sĩ đã kê viên sắt hay vitamin sau sinh thì dùng theo đơn, không tự mua thêm.
Dấu hiệu phải đi khám
Đi khám da liễu hoặc nội tiết nếu:
- Tóc rụng quá 12 tháng sau sinh chưa đỡ, như AAD khuyến cáo.
- Rụng thành mảng tròn, nhìn thấy da đầu nhẵn.
- Kèm mệt mỏi nhiều, hồi hộp, tim đập nhanh, run tay, sụt cân hoặc tăng cân bất thường, sợ nóng hay sợ lạnh: có thể là bệnh tuyến giáp.
- Kèm da xanh, hoa mắt, khó thở khi gắng sức: có thể thiếu máu.
- Ngứa, đỏ, có vảy hoặc mụn mủ trên da đầu.
- Buồn chán kéo dài, mất ngủ dù con ngủ, không còn hứng thú với việc gì.
Bác sĩ thường cho xét nghiệm công thức máu, sắt huyết thanh hoặc ferritin và chức năng tuyến giáp.
Những dấu hiệu sau không liên quan đến tóc nhưng hay gặp trong những tuần đầu sau sinh, và cần đến viện ngay:
- Ra máu âm đạo nhiều, thấm đẫm băng vệ sinh trong khoảng một giờ, hoặc ra cục máu đông lớn.
- Sốt, sản dịch có mùi hôi, đau bụng dưới tăng dần.
- Nhức đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt tay đột ngột. NHS lưu ý tiền sản giật có thể xuất hiện cả sau sinh.
- Một bên bắp chân sưng, đau, nóng đỏ, hoặc khó thở, đau ngực đột ngột.
- Có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc con: gọi 115 hoặc đến bệnh viện ngay.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ sau sinh rụng tóc là thiếu chất gì?
Phần lớn rụng tóc sau sinh do hormone, không phải do thiếu chất. Tuy vậy, thiếu sắt, thiếu đạm hoặc ăn kiêng quá mức có thể làm tóc rụng lâu hơn và mọc lại chậm. Nếu nghi thiếu máu, đi xét nghiệm thay vì tự đoán.
Mẹ sau sinh rụng tóc nhiều phải làm sao?
Chăm tóc nhẹ nhàng, không buộc chặt, hạn chế uốn nhuộm, ăn đủ đạm và sắt, ngủ bù khi có thể. Tóc thường tự dày lại khi con được khoảng một tuổi. Rụng quá một năm hoặc kèm triệu chứng khác thì đi khám.
Rụng tóc sau sinh bao lâu thì hết?
Theo AAD, tóc rụng nhiều nhất khoảng tháng thứ 4 sau sinh và phần lớn mẹ có tóc trở lại bình thường trước sinh nhật đầu tiên của con, nhiều người sớm hơn. Những sợi tóc ngắn mọc lởm chởm ở chân tóc là tóc mới đang lên.
Gội đầu nhiều có làm rụng tóc sau sinh nặng hơn không?
Không. Tóc rơi ra khi gội là những sợi đã ở pha nghỉ, sớm muộn cũng rụng. Gội đầu đều giữ da đầu sạch, không làm tăng tổng số tóc rụng.