Thai quá ngày dự sinh có sao không: mốc 41, 42 tuần và bác sĩ theo dõi gì

Sinh sau ngày dự sinh vài ngày là chuyện bình thường, vì ngày dự sinh chỉ là mốc ước tính ở 40 tuần. Theo Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), thai từ 41 tuần đến hết 41 tuần 6 ngày gọi là thai muộn, từ 42 tuần trở lên gọi là thai quá ngày. Qua mốc 41 tuần, nguy cơ cho em bé tăng dần, nên bác sĩ thường cho đo monitor tim thai, siêu âm nước ối và bàn việc khởi phát chuyển dạ. Hệ thống y tế Anh (NHS) mời khởi phát chuyển dạ khi đến 41 tuần mà chưa chuyển dạ tự nhiên.

Tuổi thai	Gọi là	Thường làm gì
37 tuần 0 ngày đến 38 tuần 6 ngày	Đủ tháng sớm	Chờ chuyển dạ, khám theo lịch
39 tuần 0 ngày đến 40 tuần 6 ngày	Đủ tháng	Chờ chuyển dạ, khám thường xuyên hơn
41 tuần 0 ngày đến 41 tuần 6 ngày	Thai muộn	Theo dõi sát, cân nhắc khởi phát chuyển dạ
Từ 42 tuần 0 ngày	Thai quá ngày	Khởi phát hoặc mổ theo chỉ định, theo dõi chặt

Ngày dự sinh được tính thế nào

Ngày dự sinh thường tính bằng ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối cộng 280 ngày, tức 40 tuần. Cách này giả định chu kỳ kinh 28 ngày và rụng trứng vào ngày 14. Nếu chu kỳ dài hơn hoặc không đều, ngày dự sinh theo kinh cuối dễ lệch.

Vì vậy bác sĩ thường điều chỉnh ngày dự sinh dựa trên siêu âm 3 tháng đầu, đo chiều dài đầu mông của thai. Đây là cách chính xác nhất để xác định tuổi thai. Với thai làm IVF, ngày dự sinh tính theo ngày chuyển phôi và tuổi phôi.

Chỉ một phần nhỏ trẻ sinh đúng ngày dự sinh. Phần lớn sinh trong khoảng hai tuần trước hoặc sau mốc đó.

Theo Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của Bộ Y tế, thai quá ngày sinh là thai kéo dài quá 42 tuần, tức 294 ngày tính từ ngày đầu kỳ kinh cuối, với điều kiện ngày kinh cuối được xác định chắc chắn.

Vì sao quá ngày lại có nguy cơ

Bánh nhau có thời gian hoạt động tốt nhất nhất định. Khi thai kéo dài, bánh nhau có thể không còn cung cấp đủ oxy và dinh dưỡng. Các nguy cơ được ghi nhận khi thai quá 42 tuần gồm:

Thai chết lưu: NHS nêu rõ khởi phát được đề nghị từ 41 tuần vì nguy cơ thai lưu và các vấn đề cho em bé tăng lên.
Thiểu ối: nước ối giảm làm dây rốn dễ bị chèn ép khi chuyển dạ.
Hít phân su: thai có thể đi phân su vào nước ối, khi hít vào phổi gây suy hô hấp sau sinh.
Thai to: thai tiếp tục lớn làm cuộc sinh khó hơn, tăng nguy cơ kẹt vai, rách tầng sinh môn nhiều, phải mổ lấy thai.
Hội chứng thai già tháng: da bong, khô, ít mỡ dưới da.

Nguy cơ này vẫn thấp tính trên từng người, nhưng tăng dần theo từng ngày quá hạn. Đó là lý do bác sĩ không để thai kéo dài vô thời hạn.

Khi đã qua ngày dự sinh, bác sĩ theo dõi gì

Khám và hỏi thai máy. Bạn cần để ý cử động thai hằng ngày. NHS khuyên không đếm theo một con số cố định mà nắm kiểu máy quen thuộc của con, thấy giảm là báo ngay.
Đo monitor tim thai (NST). Đặt hai đầu dò lên bụng khoảng 20–40 phút để ghi nhịp tim thai và cơn gò. Nhịp tim thai tăng lên khi thai cử động là dấu hiệu tốt.
Siêu âm đo nước ối. Nước ối giảm là lý do để khởi phát chuyển dạ sớm.
Trắc đồ sinh vật lý hoặc Doppler khi cần, để đánh giá kỹ hơn tình trạng thai.
Khám cổ tử cung. Bác sĩ đánh giá độ mở, độ mềm, độ xoá để chọn cách khởi phát phù hợp.

Theo NHS, từ tuần 39 có thể được đề nghị bóc tách màng ối, một thủ thuật đơn giản giúp chuyển dạ tự bắt đầu. Nếu bạn không muốn khởi phát khi đã quá 42 tuần, bạn sẽ được theo dõi tăng cường để kiểm tra sức khoẻ em bé.

Khởi phát chuyển dạ là gì

Khởi phát chuyển dạ là dùng biện pháp y khoa để chuyển dạ bắt đầu, thay vì chờ tự nhiên. Tuỳ cổ tử cung, bác sĩ có thể dùng thuốc làm mềm cổ tử cung, đặt bóng nong, bấm ối, hoặc truyền thuốc tăng co. Loại thuốc và liều do bác sĩ quyết định, và bạn được theo dõi tim thai liên tục.

Khởi phát không có nghĩa là chắc chắn phải mổ. Nhiều người vẫn sinh thường sau khởi phát. Nếu có chỉ định như thai suy, ngôi bất thường, thai quá to, bác sĩ có thể chọn mổ lấy thai.

Bạn có quyền hỏi rõ lý do, các lựa chọn và thời gian dự kiến trước khi đồng ý.

Trong lúc chờ, bạn nên làm gì

Đi khám đúng lịch hẹn, thường dày hơn khi đã qua 40 tuần.
Theo dõi thai máy mỗi ngày, ghi lại nếu thấy thay đổi.
Chuẩn bị sẵn túi đồ đi sinh và sổ khám thai để đi được ngay.
Đi lại nhẹ nhàng, ăn uống, ngủ nghỉ bình thường.
Không tự dùng các bài thuốc, loại lá hay thuốc "giục sinh" truyền miệng. Chúng có thể gây cơn gò quá mạnh, nguy hiểm cho thai.

Dấu hiệu phải đi khám ngay

Vào viện ngay, dù đêm khuya, nếu có:

Thai máy ít hơn thường lệ, thay đổi kiểu máy, hoặc không thấy máy. NHS nhấn mạnh không chờ đến sáng hôm sau.
Ra nước ở âm đạo, rỉ ra liên tục hoặc ồ ạt, nhất là nước có màu xanh hoặc nâu.
Ra máu âm đạo.
Đau bụng dữ dội liên tục, bụng cứng không mềm lại giữa các cơn.
Cơn gò đều, khoảng 5 phút một cơn, mỗi cơn kéo dài khoảng một phút.
Nhức đầu nhiều, nhìn mờ, phù mặt tay đột ngột, đau dưới sườn phải.
Sốt.

Câu hỏi thường gặp