Bà bầu bị táo bón nên ăn nhiều chất xơ từ rau lá, quả ăn cả vỏ hoặc cả múi, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu, uống đủ nước và đi bộ mỗi ngày. Những món dễ tìm giúp phân mềm là khoai lang, rau lang, mồng tơi, thanh long, đu đủ chín, mận, lê, yến mạch, gạo lứt. Nên bớt đồ chiên rán, bánh mì trắng, đồ ăn nhanh và trà đặc. Đi ngoài ra máu nhiều, đau bụng dữ dội hoặc nhiều ngày không đi ngoài kèm nôn thì cần đi khám.
| Nhóm | Nên ăn | Nên bớt |
|---|---|---|
| Tinh bột | Yến mạch, gạo lứt, khoai lang, ngô luộc, bánh mì nguyên cám | Bánh mì trắng, bánh quy, mì tôm |
| Rau | Rau lang, mồng tơi, rau đay, cải, súp lơ, bí đỏ | Ít rau, rau nấu quá nhừ bỏ bã |
| Quả | Thanh long, đu đủ chín, mận, lê, kiwi, cam cả múi | Hồng giòn ăn nhiều, chuối xanh |
| Đạm | Đậu đỗ, cá, trứng, thịt nạc | Thịt mỡ, đồ chiên rán nhiều |
| Đồ uống | Nước lọc, sữa chua, canh | Trà đặc, cà phê nhiều |
Vì sao bà bầu hay bị táo bón
Theo Dịch vụ y tế quốc gia Anh (NHS), táo bón rất thường gặp khi mang thai, chủ yếu do:
- Hormone progesterone tăng làm cơ trơn ruột co bóp chậm, phân đi qua ruột lâu hơn nên khô hơn.
- Viên sắt được kê trong thai kỳ, nhất là liều cao, có thể làm phân cứng và sẫm màu.
- Tử cung lớn dần chèn vào ruột ở những tháng sau.
- Ít vận động, uống ít nước, nghén nên ăn ít rau.
Táo bón kéo dài dễ gây trĩ và nứt hậu môn, hai chuyện cũng rất hay gặp ở bà bầu.
Cần bao nhiêu chất xơ và nước
Hướng dẫn dinh dưỡng của Mỹ (Dietary Guidelines for Americans) đặt mức khoảng 28 g chất xơ mỗi ngày cho phụ nữ mang thai. Phần lớn người Việt ăn ít hơn con số này nếu bữa chủ yếu là cơm trắng.
Một vài ví dụ ước lượng: một bát yến mạch nấu có khoảng 4 g chất xơ, một củ khoai lang vừa khoảng 4 g, một bát rau lá nấu chín khoảng 3 đến 4 g, nửa quả thanh long khoảng 2 đến 3 g.
Về nước, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đưa mức tham khảo khoảng 2,3 lít nước mỗi ngày cho bà bầu, tính cả nước từ canh, sữa và hoa quả. Cách kiểm tra đơn giản: nước tiểu vàng nhạt là đủ nước.
Món ăn giúp đỡ táo bón
- Khoai lang luộc thay một phần cơm vào bữa sáng hoặc bữa phụ.
- Rau lang, mồng tơi, rau đay nấu canh, có chất nhầy giúp phân trơn.
- Thanh long ruột đỏ có hạt nhỏ nhiều xơ. Ăn nhiều có thể làm nước tiểu, phân hơi đỏ, không phải chảy máu.
- Đu đủ chín mềm, dễ ăn. Chỉ ăn đu đủ chín vàng, không ăn đu đủ xanh vì nhựa đu đủ xanh chứa papain được khuyên tránh khi mang thai.
- Mận, lê, kiwi, cam ăn cả múi và phần xơ trắng.
- Yến mạch, gạo lứt thay một phần gạo trắng.
- Hạt chia ngâm nở trong sữa chua hoặc nước, uống kèm nhiều nước.
- Sữa chua có lợi khuẩn, ăn vào bữa phụ.
Cách tăng chất xơ mà không đầy bụng
- Tăng từ từ trong 1 đến 2 tuần, mỗi ngày thêm một món, để ruột quen.
- Uống thêm nước mỗi khi tăng chất xơ. Nhiều xơ mà ít nước có thể làm táo bón nặng hơn.
- Chia đều rau quả vào các bữa, không dồn một lúc.
- Ăn sáng đúng giờ. Sau bữa sáng ruột co bóp mạnh nhất, nên dành thời gian đi vệ sinh lúc này.
- Kê một ghế thấp dưới chân khi ngồi bồn cầu để đầu gối cao hơn hông, giúp đi ngoài dễ hơn.
- Đi bộ 20 đến 30 phút mỗi ngày nếu bác sĩ không dặn nghỉ ngơi.
- Nếu đang uống viên sắt và táo bón nặng, báo bác sĩ để được đổi loại hoặc điều chỉnh. Không tự ý bỏ viên sắt.
Không tự mua thuốc nhuận tràng, trà thảo mộc "thải độc" hay thụt tháo. Một số loại có thể gây co bóp mạnh hoặc mất nước. Nếu ăn uống đã chỉnh mà vẫn táo bón, hỏi bác sĩ để được chọn loại phù hợp với thai kỳ.
Dấu hiệu phải đi khám ngay
- Đau bụng dữ dội, bụng chướng căng, nôn, không trung tiện được.
- Đi ngoài ra máu nhiều, máu đỏ tươi kéo dài, hoặc phân đen như bã cà phê khi không uống viên sắt.
- Ra máu âm đạo, bụng gò cứng từng cơn đều đặn.
- Thai máy giảm hoặc không thấy máy.
- Phù mặt tay đột ngột kèm nhức đầu, nhìn mờ.
- Táo bón kéo dài trên hai tuần dù đã ăn nhiều xơ và uống đủ nước.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu bị táo bón 3 tháng đầu phải làm sao?
Ba tháng đầu hormone progesterone tăng nhanh nên táo bón xuất hiện sớm. Ăn thêm rau, quả, uống nhiều nước từng ngụm nhỏ nếu đang nghén, đi bộ nhẹ. Nếu kèm đau bụng hoặc ra máu thì đi khám.
Bà bầu bị táo bón 3 tháng cuối có sao không?
Táo bón 3 tháng cuối thường do tử cung chèn vào ruột và ít vận động. Bản thân táo bón không hại thai, nhưng rặn mạnh lâu dễ gây trĩ. Cần phân biệt đau do táo bón với cơn gò chuyển dạ: gò đều đặn, tăng dần thì đi viện.
Bà bầu có được ăn hồng giòn không?
Được, ăn một quả mỗi lần. Hồng giòn có tanin, ăn nhiều lúc đói có thể làm táo bón nặng hơn. Gọt vỏ và ăn sau bữa chính.
Bà bầu có được ăn khoai lang không?
Được. Khoai lang luộc nhiều chất xơ và beta caroten, là món tốt khi táo bón. Người tiểu đường thai kỳ vẫn ăn được nhưng tính vào phần tinh bột của bữa.